Niewielka murowana kapliczka stoi na wyspie pośrodku Jeziora Studzienicznego, kilka kilometrów od Augustowa. Otaczają ją stare dęby, lilie wodne i łabędzie, a w środku mieści się ponad 300-letnia kopia obrazu Matki Bożej Częstochowskiej. To jedno z najważniejszych sanktuariów maryjnych na Suwalszczyźnie, które od XVIII wieku przyciąga pielgrzymów szukających uzdrowienia – szczególnie tych z problemami ze wzrokiem.
Do kaplicy prowadzi grobla wysypana pod koniec XIX wieku. Wcześniej trzeba było przeprawiać się łodzią. Dziś spacer aleją starych dębów, obok stacji drogi krzyżowej i ołtarza polowego, to kilka minut spokojnej wędrówki przez jezioro.
- spacer aleją starych dębów
- cudowny obraz z historią
- uzdrawiająca woda ze studni
- spokojna atmosfera i natura
- wyjątkowe sanktuarium maryjne
Historia sanktuarium w Studzienicznej
Wszystko zaczęło się od pustelnika. Według dokumentów z 1740 roku, już w 1728 roku na wyspie mieszkał nieznany z imienia zakonnik – prawdopodobnie kamedulski. Ludzie przychodzili do niego po radę, modlitwę i pocieszenie. Choć pustelnik opuścił wyspę w 1728 roku, pielgrzymi dalej tu przybywali.
Bardziej znaną postacią jest Wincenty Morawski, emerytowany wojskowy, który około 1770 roku wzniósł pierwszą drewnianą kaplicę. W murze obecnej kaplicy wmurowano tablicę z napisem: „KAPŁANI BOGA pamiętajcie o mnie tego miejsca fundatorze Wincentym grzeszniku”.
Kult maryjny rozwijał się mimo przeszkód. Kameduli z Wigier przez lata procesowali się o cudowny obraz z parafią augustowską, a nawet wysyłali ludzi, żeby go zabrać. Po rozbiorach i powstaniu styczniowym Studzieniczna stała się azylem dla unitów zmuszanych przez carat do przejścia na prawosławie – potajemnie chrzcili tu swoje dzieci.
Po carskim ukazie wolnościowym z 1905 roku do Studzienicznej przybyło kilkanaście kompanii pielgrzymów. Ich liczba przekroczyła 40 tysięcy.
Obecna murowana kaplica powstała w 1872 roku. Zaprojektował ją inżynier Ludwik Jeziorkowski, który pracował przy budowie Kanału Augustowskiego – część materiałów ze śluz kanałowych wykorzystano właśnie do budowy świątyni. Grząski grunt wymagał solidnych fundamentów – kaplicę osadzono na 64 dębowych palach wbitych w ziemię, połączonych kratowaniem z bali i wzmocnionych brukiem kamiennym.
Cudowny obraz i studnia z uzdrawiającą wodą
W kaplicy znajduje się XVIII-wieczna kopia obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, namalowana techniką olejną przez nieznanego artystę. Obraz słynął z licznych łask i uzdrowień, przy czym wierni zawieszali wota w podziękowaniu. Wiele z nich zaginęło podczas wojen, powstań i włamań.
17 września 1995 roku kardynał Józef Glemp, prymas Polski, ukoronował obraz koronami papieskimi. Był to szczególny moment w historii sanktuarium, który odbył się przy licznie zgromadzonym episkopacie i rzeszy pielgrzymów.
Obok kaplicy, pod gontowym daszkiem, znajduje się niewielka studnia. To od niej wzięła nazwę miejscowość Studzieniczna i pobliskie jezioro. Według wierzeń woda ze studni ma właściwości uzdrawiające, szczególnie w przypadku chorób oczu i skóry. Pielgrzymi obmywają nią schorowane miejsca, licząc na uzdrowienie.
Architektura kaplicy na wyspie
Kaplica ma formę ośmiokątnej rotundy zbudowanej na planie kwadratu ze ściętymi narożami. Stylistycznie nawiązuje do architektury renesansowej, choć źródła określają ją również jako neoklasyczną czy neogotycką – w każdym razie była bardzo nowoczesna jak na czasy budowy.
Pokrywa ją dach ośmiospadowy z naczółkami przykrytymi daszkami dwuspadowymi. Z zewnątrz wygląda elegancko i skromnie zarazem. Wnętrze jest niewielkie – kapliczka nie była w stanie pomieścić wszystkich pielgrzymów, dlatego w 1847 roku zbudowano na lądzie drewniany kościół parafialny, który służy do dziś.
Na wyspie stoi również kamienny posąg świętego Jana Nepomucena oraz pomnik Jana Pawła II autorstwa profesora Czesława Dźwigaja, odsłonięty w 2000 roku. Pomnik przedstawia papieża jako pielgrzyma i stoi na styku wody z lądem.
W czerwcu 1999 roku Jan Paweł II przypłynął do Studzienicznej katamaranem podczas swojej pielgrzymki do Polski. Statek „Serwy” podpłynął niemal do samej kaplicy.
Aleja dębów i okolice sanktuarium
Z parkingu przy kościele parafialnym do kaplicy prowadzi urocza aleja starych dębów. Najstarszy z nich to 500-letni pomnik przyrody, który pamięta jeszcze żyjących na wyspie pustelników. Wędrując groblą mijamy pięknie rzeźbione stacje drogi krzyżowej i ołtarz polowy.
Wokół kaplicy rośnie nietknięta przyroda – krystalicznie czysta woda jeziora, kwitnące lilie wodne, śnieżnobiałe łabędzie. Cisza i spokój tego miejsca sprawiają, że sprzyja ono modlitwie i refleksji. To oaza spokoju pośród lasów Puszczy Augustowskiej i jezior Suwalszczyzny.
Wzdłuż ulicy dojazdowej do sanktuarium rozkładają się kramy z lokalnymi produktami – sękacz, miody, wędliny, powidła, soki. Miłośnicy regionalnej kuchni z pewnością znajdą tu coś dla siebie.
Dla kogo jest to miejsce
Sanktuarium w Studzienicznej to przede wszystkim cel pielgrzymek religijnych. Najwięcej wiernych przybywa w Zielone Świątki – to najważniejszy odpust w roku. Ale miejsce odwiedzają też zwykli turyści zainteresowani architekturą sakralną, historią regionu czy po prostu szukający spokojnego zakątka nad wodą.
Rodziny z dziećmi docenią spacer aleją dębów i możliwość nakarmienia łabędzi. Miłośnicy przyrody mogą objechać całe jezioro szlakiem rowerowym wokół Jeziora Studzienicznego. Z centrum Augustowa można też przypłynąć katamaranem – tą samą trasą, którą w 1999 roku płynął Jan Paweł II.
Nie trzeba być osobą wierzącą, żeby docenić klimat tego miejsca. Połączenie historii, architektury i otaczającej przyrody tworzy wyjątkową atmosferę.
Kaplica w Studzienicznej pojawiła się w filmie „Karate po polsku” z 1983 roku.
Godziny mszy świętych i informacje praktyczne
Msze święte w kaplicy na wyspie odprawiane są sezonowo:
- Maj – sierpień: w niedziele o 19:00, w dni powszednie o 12:00 i 19:00
- Wrzesień: w niedziele o 17:00, w dni powszednie o 12:00 i 17:00
- Październik – kwiecień: kaplica na wyspie jest zamknięta, msze odbywają się tylko w kościele parafialnym o 17:00
W kościele parafialnym na lądzie msze w niedziele o 9:00 i 11:00 odprawiane są przez cały rok. Jest też kaplica w Płaskiej, gdzie msza w niedziele o 13:00.
Wstęp: bezpłatny, dostęp do kaplicy i wyspy jest wolny.
Jak dojechać: Studzieniczna znajduje się około 8 km od centrum Augustowa, w kierunku Suwałk. Dojazd samochodem drogą wojewódzką nr 653. Parking znajduje się przy kościele parafialnym. Można też przypłynąć katamaranem z Augustowa – rejs śladem Jana Pawła II kosztuje około 60 zł.
Ile czasu przeznaczyć: na spokojny spacer do kaplicy, zwiedzenie wyspy i okolic warto zarezerwować godzinę. Jeśli planujecie połączyć wizytę z mszą świętą lub dłuższym spacerem wokół jeziora – przewidźcie 2-3 godziny.
Kontakt: Sekretariat Sanktuarium – tel. 797 835 527, strona internetowa: www.sanktuarium-studzieniczna.pl