Sanktuarium Matki Boskiej Studzienicznej Studzieniczna

Studzieniczna to jedno z tych miejsc, które od wieków przyciąga pielgrzymów szukających wyciszenia i duchowego odnowienia. Niewielkie sanktuarium maryjne, położone tuż obok Augustowa na Suwalszczyźnie, mieści się na dawnej wyspie połączonej dziś groblą z lądem. Otoczone wodami jeziora Studzienicznego, z rosnącymi wokół białymi liliami wodnymi, tworzy wyjątkowy klimat sprzyjający refleksji.

Główną atrakcją jest murowana kaplica stojąca na 64 dębowych palach wbitych w mokradła. W środku znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Studzieniczańskiej – wierna kopia wizerunku z Jasnej Góry, namalowana w XVIII wieku przez nieznanego artystę. Obraz został koronowany koronami papieskimi we wrześniu 1995 roku, a w uroczystościach uczestniczyli między innymi prymas Józef Glemp i prezydent Lech Wałęsa.

Historia sanktuarium i pustelników

Początki kultu maryjnego w Studzienicznej sięgają co najmniej 1728 roku, choć pierwsze pisemne wzmianki pochodzą z 1740 roku. Wszystko zaczęło się od tajemniczego pojawienia się obrazu Matki Boskiej na sośnie rosnącej na wyspie. Według relacji z XIX wieku pierwszym pustelnikiem był prawdopodobnie ktoś z zakonników kamedułów wigierskich, którzy od 1715 roku byli właścicielami tych ziem.

Kluczową postacią dla rozwoju sanktuarium był Wincenty Murawski – emerytowany wojskowy, który w XVII wieku osiadł na wyspie jako pustelnik. Szybko zdobył sławę zielarza i uzdrowiciela. W 1770 roku zbudował przy studni pierwszą drewnianą kapliczkę. Jego determinacja poszła jeszcze dalej – w 1782 roku odbył pieszą pielgrzymkę do Rzymu, gdzie u papieża Piusa VI wyjednał cztery odpusty dla Studzienicznej (na dni Zesłania Ducha Świętego, świętej Anny, świętego Jana Nepomucena i świętej Tekli). Z Rzymu przyniósł trzy obrazy tych świętych, z których dwa zachowały się do dziś w kościele parafialnym.

Nazwa miejscowości Studzieniczna, jak i pobliskiego jeziora, pochodzi od studzienki znajdującej się przy kaplicy. Pielgrzymi od wieków wierzą, że woda z tego źródełka ma właściwości lecznicze, szczególnie w przypadku chorób oczu i skóry.

Drewniana kapliczka nie mogła pomieścić rosnącej liczby pielgrzymów, więc w 1786 roku powstał pierwszy kościół. Zniszczony przez czas został zastąpiony obecnym kościołem parafialnym pod wezwaniem Matki Bożej Szkaplerznej, wybudowanym w 1847 roku przez chłopa Szymona Andruszkiewicza z Pawłówki pod Sejnami. Murowaną kaplicę na wyspie wzniesiono w 1872 roku.

Wizyta Jana Pawła II w Studzienicznej

9 czerwca 1999 roku sanktuarium odwiedził papież Jan Paweł II podczas swojej przedostatniej pielgrzymki do Polski. Ojciec Święty dopłynął tu statkiem turystycznym „Serwy” z Augustowa, witany przez spontanicznie gromadzących się ludzi. Po modlitwie w kaplicy przy cudownym obrazie wypowiedział słowa, które dziś są wyryte na pomniku: „Byłem tu wiele razy, ale jako papież po raz pierwszy i chyba ostatni”.

Pomnik papieża ustawiono na brzegu wyspy, w miejscu gdzie opuszczał pokład statku. Przedstawia Jana Pawła II z laską w prawej ręce i różańcem w lewej. To wydarzenie jeszcze bardziej wzmocniło rangę sanktuarium, które już wcześniej było jednym z ważniejszych ośrodków pielgrzymkowych na Podlasiu.

Co zobaczysz w sanktuarium

Spacer do kaplicy na wyspie prowadzi malowniczą alejką usypaną na grobli. Po drodze warto zwrócić uwagę na rosnący obok stary dąb – ma około 500 lat i pamięta czasy obu pustelników. Razem z jesionem wysokim stanowią pomniki przyrody.

Sama kaplica to niewielka murowana budowla, ale jej wnętrze robi wrażenie. Cudowny obraz Matki Bożej Studzieniczańskiej – kopia jasnogórskiego wizerunku – ma wymiary 45 na 33 centymetry i został namalowany techniką olejną na płótnie. Obok kaplicy znajduje się wspomniana studzienka, z której pielgrzymi od wieków czerpią wodę uważaną za leczniczą.

Kościół parafialny, położony w niewielkiej odległości od kaplicy, zasługuje na osobną uwagę. Jego wystrój to dzieło ludowych artystów, a szczególnie interesujący jest krucyfiks nad prezbiterium. W bocznych ołtarzach znajdują się obrazy świętego Jana Nepomucena i świętej Tekli przywiezione przez pustelnika Wincentego z Rzymu.

Dla kogo to miejsce

Sanktuarium w Studzienicznej to przede wszystkim miejsce dla osób szukających ciszy i duchowego wyciszenia. Otoczenie z wodą, liliami i starymi drzewami tworzy atmosferę sprzyjającą kontemplacji i modlitwie. Nie jest to typowa atrakcja turystyczna z rozbudowaną infrastrukturą – raczej kameralne miejsce kultu.

Rodziny z dziećmi znajdą tu spokojne miejsce na spacer i opowieści o historii. Dzieci mogą zainteresować się legendą o cudownym obrazie, który pojawił się na drzewie, czy historią pustelnika wędrującego pieszo do Rzymu. Malownicze położenie nad jeziorem sprawia, że wizyta może być połączona z wypoczynkiem nad wodą.

W XIX wieku w odpustach w Studzienicznej brało udział kilkanaście tysięcy osób. Pielgrzymi przybywali nie tylko z pobliskich terenów, ale również wozami z Mazowsza, Litwy i Białorusi, docierając na miejsce już kilka dni przed uroczystością.

Miłośnicy historii docenią wielowiekową tradycję tego miejsca i jego związki z kamedułami wigierskimi, powstaniami narodowymi oraz dramatycznymi losami księży zsyłanych na Syberię za pomoc unitom. Na miejscowym cmentarzu znajduje się grób księdza skazanego na zesłanie za posługę prześladowanym. Sanktuarium było też widownią manifestacji patriotyczno-religijnych – od powstania styczniowego, przez rewolucję 1905-1907, aż po stan wojenny.

Godziny mszy świętych i informacje praktyczne

Godziny nabożeństw różnią się w zależności od pory roku. Od maja do sierpnia msze święte w kaplicy na wyspie odprawiane są o godzinie 19:00, we wrześniu o 17:00. W niedziele i święta msze w kościele parafialnym odbywają się o 9:00 i 11:00, dodatkowo o 13:00 w kaplicy w Płaskiej.

Od października do kwietnia msze w Studzienicznej celebrowane są tylko w kościele parafialnym – nie ma wtedy nabożeństw w kaplicy na wyspie. W dni powszednie w sezonie letnim (maj-sierpień) msze odprawiane są o 12:00 i 19:00, we wrześniu o 12:00 i 17:00, a od października do kwietnia o 17:00.

Główne odpusty odbywają się w Zielone Święta i w dzień świętej Anny – to tradycja sięgająca XIX wieku, kiedy wierni przybywali tu tysiącami. Co roku organizowana jest również dwudniowa piesza pielgrzymka z Suwałk do Studzienicznej.

Jak dojechać i ile czasu przeznaczyć

Studzieniczna znajduje się w administracyjnych granicach Augustowa, co ułatwia dojazd. Adres to Studzieniczna 10, 16-301 Augustów. Dojazd samochodem z centrum Augustowa zajmuje kilka minut. Parking znajduje się przy kościele parafialnym, skąd do kaplicy na wyspie prowadzi spacerowa alejka.

Na spokojne zwiedzenie sanktuarium warto przeznaczyć około godziny. To czas na spacer do kaplicy, modlitwę lub chwilę zadumy, obejrzenie kościoła parafialnego i okolicy. Jeśli ktoś chce dłużej pospacerować wokół jeziora i nacieszyć się ciszą, można zostać dłużej.

Wstęp do sanktuarium jest bezpłatny. Warto pamiętać, że to miejsce kultu religijnego, więc obowiązuje stosowny strój i zachowanie. Sanktuarium jest otwarte codziennie, ale najlepiej odwiedzić je w godzinach mszy świętych lub w ciągu dnia, gdy kaplica jest dostępna.

W 2026 roku przypada 27. rocznica wizyty Jana Pawła II w Studzienicznej. Z tej okazji 7 czerwca planowane są specjalne uroczystości, w tym rejs śladem papieża trasą Studzieniczna-Gorczyca, którą Ojciec Święty płynął w 1999 roku.

Studzieniczna łączy się dobrze z innymi atrakcjami regionu. Augustów słynie z kanałów i szlaków wodnych, więc wizytę w sanktuarium można połączyć z rejsem statkiem lub spływem kajakowym. W okolicy znajduje się też Wigierski Park Narodowy z klasztorem kamedułów, który historycznie był związany z początkami kultu maryjnego w Studzienicznej.

To miejsce szczególne – nie przez monumentalną architekturę czy nowoczesne atrakcje, ale przez wielowiekową tradycję, ciszę i atmosferę sprzyjającą zatrzymaniu się w biegu codzienności. Woda, drzewa, mała kaplica na palach i historia sięgająca XVIII wieku tworzą klimat, który trudno znaleźć gdzie indziej.